Ở vùng Mỏ Cày, nhiều nhà hứng nước mưa mấy chục năm, uống quen, thấy ngọt và mát. Nhiều nhà khoan giếng từ đời trước, xài tới giờ vẫn thấy bình thường. Nên khi có người khuyên chuyển sang nước máy, bà con phân vân là điều dễ hiểu.
Bài này không nói nguồn nào tốt tuyệt đối, nguồn nào phải bỏ. Chỉ nói rõ từng nguồn được kiểm soát tới đâu, rủi ro ở chỗ nào, và giữ thói quen cũ thì cần cẩn thận điều gì.
- Ba nguồn nước bà con miền Tây hay dùng
- Nước máy được xử lý và kiểm soát ra sao
- Nước giếng khoan: ưu điểm và rủi ro thường gặp
- Nước mưa: ưu điểm và rủi ro thường gặp
- Bảng so sánh ba nguồn nước theo các tiêu chí thực tế
- Vùng cuối nguồn Mê Kông và vấn đề nhiễm mặn, nhiễm phèn
- Nếu vẫn dùng giếng hoặc nước mưa thì cần lưu ý gì
- Khi nào nên chuyển sang dùng nước máy
- Thủ tục lắp đồng hồ nước nếu muốn chuyển
- Câu hỏi thường gặp
1. Ba nguồn nước bà con miền Tây hay dùng
Trong một xóm thường thấy đủ ba kiểu. Nhà mở vòi nước máy. Nhà bật mô tơ bơm giếng khoan. Nhà có dãy lu, bồn hứng nước mưa để dành ăn uống, còn tắm giặt thì dùng nguồn khác. Cũng nhiều nhà dùng cả ba cùng lúc, và cách xài đó rất thực tế.
Điểm khác nhau lớn nhất giữa ba nguồn không nằm ở vị nước hay độ trong. Nó nằm ở chỗ có ai kiểm tra chất lượng thay cho bà con hay không. Nước máy có đơn vị chịu trách nhiệm và có kết quả xét nghiệm công bố. Nước giếng và nước mưa thì chủ hộ tự lo, tự kiểm, tự chịu.
2. Nước máy được xử lý và kiểm soát ra sao
Nước máy không phải nước sông bơm thẳng vào ống. Nước được lấy về nhà máy, qua các bước xử lý, khử trùng, kiểm tra rồi mới bơm ra mạng lưới.
Công ty TNHH Cấp Thoát Nước Mỏ Cày hiện vận hành 03 nhà máy nước, tổng công suất 15.900 mét khối mỗi ngày đêm, mạng lưới đường ống 623 km, phục vụ 27.186 khách hàng tại 6 xã khu vực Mỏ Cày, tỉnh Vĩnh Long.
Nước cấp ra đạt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sinh hoạt của Bộ Y tế. Kết quả xét nghiệm được công bố định kỳ, ai cũng xem được. Một số chỉ tiêu công ty đã công bố:
| Chỉ tiêu | Kết quả công bố | Ý nghĩa với bà con |
|---|---|---|
| Độ pH | 7,31 | Trung tính, không chua như nước phèn |
| Độ đục | 0,54 | Nước trong, không lợn cợn cặn |
| Clo dư | 0,9 | Còn chất khử trùng trên đường ống |
| Độ mặn | 0,1 phần nghìn | Nước nhạt, không lợ |
Chỗ nhiều người thắc mắc nhất là clo dư. Đó chính là lý do nước máy đôi khi có mùi hắc nhẹ. Nhưng không có clo dư thì nước ra khỏi nhà máy dù sạch, đi qua mấy chục cây số đường ống cũng khó bảo đảm còn sạch khi tới vòi nhà bà con.
Mùi clo làm giảm được. Hứng nước ra bình hoặc thau, để hở vài chục phút rồi mới nấu, mùi sẽ nhẹ đi nhiều. Đun sôi cũng vậy. Chi tiết xem bài nước có mùi clo, nước đục, còn cách công ty theo dõi và công bố chất lượng thì xem bài chất lượng nước sạch.
3. Nước giếng khoan: ưu điểm và rủi ro thường gặp
Giếng khoan có những cái lợi rất rõ.
- Chủ động. Có mô tơ là có nước, không phụ thuộc sự cố đường ống.
- Không tốn tiền nước hằng tháng. Chỉ tốn tiền điện bơm và bảo trì.
- Lượng nước lớn. Rất hợp cho tưới vườn, chăn nuôi, rửa chuồng trại.
Rủi ro của giếng khoan lại khó nhìn bằng mắt. Nước trong veo vẫn có thể có vấn đề, mà nước hơi vàng nhiều khi chỉ là phèn sắt. Những rủi ro thường được nhắc tới:
- Nhiễm phèn. Nước để lát sau ngả vàng, đóng váng, làm ố quần áo và dụng cụ.
- Nhiễm mặn. Nước có vị lợ, nhất là vào mùa khô.
- Nhiễm bẩn từ mặt đất. Miệng giếng không được bảo vệ kín, hoặc giếng nằm gần chuồng trại, hầm cầu, khu chứa rác thì nước bẩn phía trên có thể theo thành giếng chảy xuống.
- Giếng cũ, ống hỏng. Giếng khoan mấy chục năm, ống chống có thể mục, tạo đường cho nước tầng trên lẫn vào tầng dưới.
- Không ai kiểm tra định kỳ. Chất lượng giếng có thể đổi theo thời gian mà chủ hộ không hay biết.
Hai giếng cạnh nhau vẫn có thể khác nhau. Chất lượng nước giếng phụ thuộc tầng nước, độ sâu, kỹ thuật khoan và môi trường xung quanh. Nhà bên xét nghiệm đạt không có nghĩa giếng nhà mình cũng đạt. Lo ngại thì mang mẫu đi xét nghiệm tại đơn vị có chức năng.
4. Nước mưa: ưu điểm và rủi ro thường gặp
Nước mưa được nhiều gia đình miền Tây tin dùng cho ăn uống, có nhà dùng qua ba bốn thế hệ. Lý do rất dễ hiểu.
- Nhạt và mềm. Nấu ăn hợp vị, pha trà ngon, không đóng cặn nhiều như nước cứng.
- Không mặn, không phèn. Lợi thế lớn ở vùng hay bị nước lợ.
- Không tốn chi phí thu nước. Chỉ đầu tư lu, bồn, máng xối một lần.
Rủi ro của nước mưa hầu như không nằm ở hạt mưa. Nó nằm ở đường đi của hạt mưa trước khi vào lu.
- Mái nhà và máng xối. Bụi, lá cây, phân chim, xác côn trùng đọng trên mái bị cơn mưa đầu cuốn thẳng xuống lu.
- Vật liệu mái. Mái quá cũ, gỉ sét hoặc phủ lớp sơn không rõ nguồn gốc đều ảnh hưởng tới nước hứng được.
- Lu chứa không đậy kín. Lu hở là chỗ muỗi vào đẻ trứng, bụi và lá rơi vào, nước lâu ngày sinh rêu.
- Trữ quá lâu. Nước để nhiều tháng trong lu không vệ sinh thì không còn như lúc mới hứng.
- Không đủ dùng quanh năm. Cuối mùa khô nhiều nhà cạn lu đúng lúc cần nước nhất.
Nói gọn, phần lớn vấn đề của nước mưa nằm ở khâu hứng và trữ. Đây lại là khâu bà con kiểm soát được.
Nhà bà con đã có tuyến ống nước máy chưa?
Gọi tổng đài để nhân viên tra giúp khu vực và hướng dẫn thủ tục.
☎ (0275) 3662 8935. Bảng so sánh ba nguồn nước theo các tiêu chí thực tế
Bảng dưới so theo những tiêu chí bà con quan tâm khi dùng nước hằng ngày.
| Tiêu chí | Nước máy | Nước giếng khoan | Nước mưa |
|---|---|---|---|
| Có xét nghiệm định kỳ | Có, công bố công khai | Không, trừ khi chủ hộ tự mang đi | Không, trừ khi chủ hộ tự mang đi |
| Đơn vị chịu trách nhiệm | Công ty cấp nước | Chủ hộ | Chủ hộ |
| Khử trùng | Có clo dư | Không | Không |
| Ổn định quanh năm | Ổn định, trừ lúc bảo trì hoặc sự cố | Tùy giếng, mùa khô có thể hụt hoặc lợ | Phụ thuộc mùa mưa |
| Nguy cơ nhiễm mặn, phèn | Thấp, độ mặn công bố 0,1 phần nghìn | Có, tùy vùng và tầng nước | Thấp |
| Chi phí ban đầu | Phí lắp đồng hồ, công ty báo trước | Khoan giếng và mô tơ | Lu, bồn, máng xối |
| Chi phí hằng tháng | Trả theo mét khối đã dùng | Tiền điện bơm và bảo trì | Gần như không |
| Công sức của gia đình | Mở vòi là có | Bơm, lọc, thay vật liệu lọc | Vệ sinh mái, máng, lu |
| Hợp cho ăn uống | Hợp, vẫn nên đun sôi | Khi đã xét nghiệm và xử lý phù hợp | Khi hứng, trữ đúng cách và đun sôi |
| Hợp cho tưới tiêu, chăn nuôi | Được, nhưng tốn chi phí | Rất hợp | Tùy lượng dự trữ |
Không nguồn nào thắng tuyệt đối. Nước giếng mạnh về lượng và chi phí. Nước mưa mạnh về vị nước, không mặn không phèn. Nước máy mạnh ở chỗ được kiểm soát và ổn định. Nhiều gia đình chọn cách kết hợp, đó cũng là cách hợp lý.
6. Vùng cuối nguồn Mê Kông và vấn đề nhiễm mặn, nhiễm phèn
Khu vực Mỏ Cày nằm ở cuối nguồn sông Mê Kông. Mùa khô, khi lượng nước từ thượng nguồn về ít, nước mặn từ biển lấn sâu vào sông rạch. Đây là đặc điểm địa lý, năm nào cũng lặp lại, chỉ khác ở mức độ. Nó ảnh hưởng tới cả ba nguồn, mỗi nguồn một kiểu:
- Với nước giếng. Một số giếng chuyển vị lợ vào cao điểm mùa khô, tùy vị trí và tầng nước, không đoán trước được.
- Với nước mưa. Nước mưa không mặn, nhưng mùa khô lại là lúc không có mưa để hứng. Lu cạn dần trong khi nhu cầu không giảm.
- Với nước máy. Công ty theo dõi độ mặn tại nguồn, điều chỉnh vận hành và chủ động trữ nước cho giai đoạn cao điểm.
Bà con quan tâm chuyện này nên đọc thêm bài xâm nhập mặn và cách trữ nước, dùng được cho cả nhà xài giếng lẫn nhà xài nước máy.
Đừng chỉ dựa vào lưỡi. Nước hơi lợ thì nếm ra. Nhưng nhiều vấn đề khác của nước không có vị, không có mùi, không đổi màu. Nước trong và không vị lạ chưa đủ để kết luận là an toàn.
7. Nếu vẫn dùng giếng hoặc nước mưa thì cần lưu ý gì
Nhiều gia đình sẽ tiếp tục dùng giếng hoặc nước mưa, vì tiện, vì quen, hoặc vì khu vực chưa có tuyến ống. Đó là quyền của mỗi nhà. Dưới đây là những việc nên làm để giảm rủi ro.
Với giếng khoan
- Xét nghiệm nước. Mang mẫu tới đơn vị có chức năng, ít nhất một lần. Nước đổi màu, đổi mùi, đổi vị thì kiểm lại.
- Bảo vệ miệng giếng. Xây bệ cao, đậy nắp kín, không để nước mưa hay nước rửa chảy ngược vào giếng.
- Giữ khoảng cách với nguồn ô nhiễm. Chuồng trại, hầm cầu, nơi chứa rác, nơi pha thuốc nông nghiệp nên cách xa giếng.
- Bảo trì hệ lọc. Bể lọc cát sỏi hay cột lọc phải rửa và thay vật liệu định kỳ. Lọc quá hạn có khi còn tệ hơn không lọc.
- Đun sôi nước dùng cho ăn uống. Bước cơ bản, đừng bỏ.
Với nước mưa
- Bỏ nước đầu cơn mưa. Cho vài phút mưa đầu chảy đi rửa mái và máng rồi mới bắt vào lu.
- Vệ sinh mái và máng xối. Trước mùa mưa dọn lá và rác đọng trên máng.
- Đậy kín lu, bồn. Tránh muỗi đẻ trứng và lá rác rơi vào.
- Súc rửa lu định kỳ. Không để cặn đóng dày dưới đáy qua nhiều mùa.
- Đun sôi trước khi uống. Kể cả khi nước nhìn rất trong.
Những việc trên không tốn kém, chủ yếu tốn công. Làm đều tay thì rủi ro giảm đáng kể.
8. Khi nào nên chuyển sang dùng nước máy
Công ty không khuyên bà con bỏ giếng hay bỏ lu nước mưa. Nhưng có mấy tình huống mà nước máy là lựa chọn hợp lý hơn:
- Nước giếng đổi vị, đổi màu hoặc có mùi lạ. Cần kiểm tra, và trong lúc chờ nên có nguồn thay thế cho ăn uống.
- Giếng bị lợ vào mùa khô. Năm nào cũng lặp lại thì có sẵn một nguồn nhạt ổn định sẽ đỡ vất vả.
- Lu nước mưa không đủ dùng cuối mùa khô.
- Nhà có trẻ nhỏ, người lớn tuổi, người đang cần chăm sóc. Nguồn nước được kiểm soát sẽ yên tâm hơn.
- Nhà làm quán ăn, tiệm, cơ sở sản xuất nhỏ. Chứng minh nguồn nước đạt quy chuẩn là yêu cầu thực tế trong kinh doanh.
- Không còn thời gian bảo trì giếng và hệ lọc.
Chuyển sang nước máy không có nghĩa là bỏ hẳn nguồn cũ. Cách nhiều nhà đang làm: nước máy cho ăn uống và sinh hoạt, giếng cho tưới cây và chăn nuôi, nước mưa vẫn hứng để dành. Chỉ một lưu ý kỹ thuật: không đấu nối đường ống giếng vào đường ống nước máy trong nhà.
9. Thủ tục lắp đồng hồ nước nếu muốn chuyển
Điều kiện duy nhất là nhà hoặc cơ sở nằm trong khu vực có mạng lưới cấp nước của công ty. Chưa rõ khu mình đã có tuyến ống chưa thì gọi tổng đài hỏi trước.
| Bước | Việc cần làm |
|---|---|
| 1. Nộp hồ sơ | Bà con nộp hồ sơ đăng ký lắp đặt đồng hồ nước cho công ty |
| 2. Khảo sát và báo chi phí | Nhân viên công ty tới nơi khảo sát thực tế và báo chi phí trước |
| 3. Ký hợp đồng và nộp phí | Hai bên ký hợp đồng cấp nước, bà con nộp phí theo thông báo |
| 4. Thi công và cấp nước | Công ty lắp đặt và mở nước cho gia đình |
Thời gian giải quyết là 20 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ hợp lệ. Chi tiết từng bước và giấy tờ cần chuẩn bị có trong bài thủ tục lắp đồng hồ nước.
Đăng ký lắp đặt đồng hồ nước
Công ty khảo sát và báo chi phí trước khi thi công. Giải quyết trong 20 ngày làm việc kể từ khi hồ sơ hợp lệ.
Xem hướng dẫn đăng ký →10. Câu hỏi thường gặp
Nước giếng khoan có an toàn không?
Còn tùy từng giếng. Chất lượng phụ thuộc tầng nước, độ sâu, cách bảo vệ miệng giếng và môi trường xung quanh. Hai giếng cách nhau vài trăm mét vẫn có thể khác nhau. Cách chắc chắn nhất là mang mẫu nước đi xét nghiệm tại đơn vị có chức năng.
Nước mưa có uống được không?
Nước mưa vốn nhạt và mềm, nhiều gia đình miền Tây đã hứng để dùng từ lâu. Rủi ro không nằm ở hạt mưa mà nằm ở mái nhà, máng xối và lu chứa. Vẫn dùng thì nên bỏ nước đầu cơn mưa, che kín lu, vệ sinh lu định kỳ và đun sôi trước khi uống.
Nước máy và nước giếng khác nhau ở điểm nào?
Khác ở chỗ có kiểm soát hay không. Nước máy được xử lý tập trung, có xét nghiệm và công bố kết quả định kỳ theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sinh hoạt của Bộ Y tế. Nước giếng do từng hộ tự khai thác, không ai kiểm tra thay chủ hộ.
Nước máy có mùi clo, như vậy có sao không?
Clo dư là chất khử trùng, giữ cho nước an toàn suốt chặng đường trong ống tới nhà. Chỉ tiêu clo dư công ty đã công bố là 0,9. Thấy hơi nồng mùi thì hứng nước ra bình để hở vài chục phút, mùi sẽ giảm.
Đang dùng giếng khoan thì có phải bỏ giếng khi lắp nước máy không?
Không bắt buộc. Nhiều gia đình dùng nước máy cho ăn uống và sinh hoạt hằng ngày, giữ giếng cho việc tưới cây, rửa sân, chăn nuôi. Chỉ cần lưu ý không đấu nối đường ống giếng vào đường ống nước máy trong nhà.
Nhà ở nông thôn có được lắp đồng hồ nước không?
Được, với điều kiện nhà hoặc cơ sở nằm trong khu vực có mạng lưới cấp nước của công ty. Mạng lưới hiện dài 623 km, phục vụ 27.186 khách hàng tại 6 xã khu vực Mỏ Cày. Bà con gọi (0275) 3662 893 để hỏi khu vực mình đã có tuyến ống chưa.
Còn thắc mắc về nguồn nước hoặc thủ tục lắp đặt, bà con gọi tổng đài (0275) 3662 893 trong giờ làm việc. Có sự cố về nước thì gọi số trực (0275) 3843 993, hoạt động 24/7.