Nhiều bà con hỏi cùng một câu: nước máy nhà mình có sạch thật không. Câu trả lời không nằm ở lời hứa, mà nằm ở các con số đo được. Vấn đề là các con số đó thường khô khan, nhìn vào khó hiểu.
Bài này giải thích từng chỉ tiêu bằng tiếng thường ngày. Đọc xong, bà con nhìn một bảng kết quả xét nghiệm nước là hiểu nó đang nói gì.
Nước cấp ra mạng của Công ty TNHH Cấp Thoát Nước Mỏ Cày đạt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sinh hoạt do Bộ Y tế ban hành. Đây là bộ chuẩn áp dụng chung cho nước sinh hoạt trên cả nước, không phải chuẩn riêng của công ty tự đặt ra.
Nói cho dễ hiểu: nhà nước quy định các chỉ tiêu và mức cho phép, công ty đo và phải nằm trong mức đó. Công ty không tự cho mình điểm.
Quy mô hệ thống đang vận hành như sau:
| Hạng mục | Con số |
|---|---|
| Nhà máy nước | 03 nhà máy |
| Công suất | 15.900 mét khối mỗi ngày đêm |
| Mạng lưới đường ống | 623 km |
| Khách hàng phục vụ | 27.186 khách hàng |
| Địa bàn | 6 xã |
Nước đi từ nhà máy qua 623 km đường ống mới tới vòi nhà bà con. Chặng đường dài đó là lý do vì sao có những chỉ tiêu phải giữ suốt dọc đường, không chỉ đạt ở nhà máy rồi thôi.
Công ty công bố bốn chỉ tiêu sau. Đây là bốn chỉ tiêu bà con có thể theo dõi thường xuyên và cũng là bốn chỉ tiêu dễ hình dung nhất.
| Chỉ tiêu | Kết quả công bố | Nói lên điều gì |
|---|---|---|
| Độ pH | 7,31 | Nước có tính axit hay kiềm. Gần 7 là trung tính, hợp với sinh hoạt và ít ăn mòn đường ống. |
| Độ đục | 0,54 | Nước trong hay có hạt lơ lửng. Số càng nhỏ nước càng trong. |
| Clo dư | 0,9 | Lượng clo còn lại để giữ nước an toàn suốt đường ống tới nhà dân. |
| Độ mặn | 0,1 phần nghìn | Lượng muối trong nước. Chỉ tiêu quan trọng riêng của vùng cuối nguồn như Mỏ Cày. |
Bốn kết quả này nằm trong mức cho phép của quy chuẩn nước sạch sinh hoạt. Bốn mục tiếp theo giải thích kỹ từng chỉ tiêu.
Một lưu ý về cách đọc số. Một chỉ tiêu tốt không có nghĩa là mọi thứ đều tốt, và một chỉ tiêu nhích lên cũng chưa chắc là nước hỏng. Các chỉ tiêu phải đọc cùng nhau. Khi có bất thường thật, công ty thông báo công khai chứ không để bà con tự đoán.
Độ pH đo mức axit hay kiềm của nước. Thang đo chạy từ 0 tới 14:
Kết quả công bố là 7,31, tức là gần trung tính, nghiêng rất nhẹ về phía kiềm. Mức này nằm trong khoảng cho phép của quy chuẩn nước sạch sinh hoạt.
Với sinh hoạt hằng ngày, pH gần trung tính có nghĩa là nước không gây cảm giác chua hay chát, không ăn mòn nhanh vòi và ống nước trong nhà.
Độ đục đo lượng hạt nhỏ lơ lửng trong nước. Hạt càng nhiều thì ánh sáng đi qua nước càng bị cản, nước nhìn càng mờ. Số đo càng nhỏ thì nước càng trong.
Kết quả công bố là 0,54, nằm trong mức cho phép. Ở mức này, mắt thường nhìn ly nước thấy trong, không thấy vẩn.
Độ đục quan trọng vì hai lẽ. Thứ nhất, nó là dấu hiệu sớm cho biết khâu lắng lọc ở nhà máy có chạy tốt hay không. Thứ hai, hạt lơ lửng nhiều có thể che chắn cho vi sinh vật, làm khâu khử trùng kém hiệu quả hơn.
Nước nhà bị đục nhưng chỉ tiêu công bố vẫn tốt? Chuyện này xảy ra được. Nước có thể trong khi rời nhà máy nhưng bị đục ở đoạn cuối, do súc rửa đường ống, do vừa sửa ống, hoặc do bồn chứa trong nhà lâu ngày chưa vệ sinh. Xem thêm bài nước có mùi clo, nước đục.
Clo được dùng để khử trùng nước. Nhưng khử trùng ở nhà máy xong là chưa đủ, vì nước còn phải chạy qua hàng trăm ki lô mét đường ống mới tới nhà dân. Trên quãng đường đó, nước vẫn cần được bảo vệ.
Vì vậy nhà máy để lại một lượng clo nhỏ trong nước, gọi là clo dư. Đây là phần clo còn lại sau khi đã làm xong việc khử trùng, giữ vai trò canh giữ nước dọc đường ống.
Kết quả công bố là 0,9, nằm trong mức cho phép của quy chuẩn.
| Tình huống | Vấn đề đi kèm |
|---|---|
| Clo dư quá thấp | Nước mất lớp bảo vệ trên đường đi, nguy cơ tái nhiễm khuẩn trong đường ống tăng lên. |
| Clo dư ở mức phù hợp | Nước được bảo vệ suốt tuyến, có thể thoảng mùi clo nhẹ ở vòi gần nhà máy. |
| Clo dư quá cao | Nước nặng mùi, khó uống, gây khó chịu khi tắm rửa. |
Nói ngắn gọn: ngửi thấy mùi clo nhẹ là bình thường, đó là dấu hiệu nước còn được bảo vệ. Nếu mùi nồng tới mức khó chịu, bà con hứng nước ra ca hoặc thau để hở vài phút cho mùi bay bớt. Mùi vẫn nồng kéo dài thì gọi công ty kiểm tra.
Nhà ở gần nhà máy nước thường cảm nhận mùi clo rõ hơn nhà ở cuối tuyến. Đó là chuyện tự nhiên của mạng lưới, không phải nhà nào được ưu tiên hơn nhà nào.
Nước đục, nước có mùi lạ, nước yếu hoặc mất nước. Báo ngay để công ty kiểm tra.
Báo sự cố 24/7 →Ở nhiều nơi, độ mặn không phải chuyện đáng lo. Ở Mỏ Cày thì khác.
Khu vực Mỏ Cày nằm cuối nguồn sông Mê Kông. Mùa khô, nước từ thượng nguồn đổ về ít, nước biển lấn sâu vào sông rạch. Nguồn nước thô mà nhà máy lấy vào bị ảnh hưởng trực tiếp.
Vì vậy công ty đo độ mặn nguồn nước thô mỗi ngày trong mùa khô. Đo hằng ngày để biết khi nào nước mặn đang lên, khi nào nên lấy nước và khi nào phải dừng.
Kết quả độ mặn nước cấp công bố là 0,1 phần nghìn. Phần nghìn là cách nói lượng muối trên một nghìn phần nước. Con số này ở mức thấp, nằm trong mức cho phép.
Với bà con, độ mặn là chỉ tiêu dễ nhận ra nhất bằng giác quan. Nước nhiễm mặn có vị lợ, uống thấy khác ngay. Nếu bà con thấy nước có vị lợ bất thường, đừng ngại gọi báo công ty.
Chi tiết cách công ty ứng phó mùa mặn và cách bà con trữ nước, xem bài xâm nhập mặn và cách trữ nước.
Phần này mô tả các bước chung thường thấy ở một nhà máy nước, để bà con hình dung nước không phải bơm thẳng từ sông vào nhà. Đây là mô tả tổng quát, không phải mô tả chi tiết công nghệ cụ thể của từng nhà máy.
Suốt các khâu này, nước được kiểm tra chỉ tiêu để bảo đảm nước ra khỏi nhà máy đạt quy chuẩn. Tìm hiểu thêm về hoạt động cấp nước tại trang Cấp nước.
Kết quả xét nghiệm nước được công bố định kỳ tại mục Công khai minh bạch trên website mocaywaco.com. Bà con vào xem bất cứ lúc nào, không cần đăng nhập.
Ngoài kỳ công bố định kỳ, còn một trường hợp nữa: khi có sự cố hoặc chỉ tiêu bất thường, công ty thông báo công khai và xử lý ngay. Nguyên tắc ở đây đơn giản, bà con biết sớm thì chủ động sớm.
| Trường hợp | Công ty làm gì | Bà con xem ở đâu |
|---|---|---|
| Bình thường | Công bố kết quả xét nghiệm định kỳ | Mục Công khai minh bạch |
| Có sự cố hoặc chỉ tiêu bất thường | Thông báo công khai và xử lý ngay | Thông báo trên website và các kênh của công ty |
| Mùa khô, nguy cơ mặn | Đo độ mặn nguồn nước thô mỗi ngày | Thông báo khi có diễn biến đáng chú ý |
Bà con cũng nên theo dõi lịch cúp nước. Sau các đợt sửa chữa hoặc súc xả đường ống, nước ở một số tuyến có thể đục nhẹ trong thời gian ngắn.
Bà con không cần thiết bị đắt tiền vẫn theo dõi được nước nhà mình. Ba giác quan là đủ để phát hiện bất thường sớm.
| Cách kiểm tra | Làm thế nào | Bất thường là khi |
|---|---|---|
| Nhìn | Hứng nước vào ly thủy tinh trong, đặt trước nguồn sáng, để yên vài phút. | Nước mờ đục, có vẩn lơ lửng, có cặn lắng đáy ly, hoặc ngả màu vàng nâu. |
| Ngửi | Ngửi ly nước vừa hứng, rồi ngửi lại sau khi để hở vài phút. | Mùi clo nồng kéo dài không bay, hoặc mùi tanh, mùi hôi, mùi lạ khác. |
| Nếm | Nếm một chút nước đã đun sôi để nguội, so với ngày thường. | Vị lợ mặn, vị chát hoặc vị kim loại rõ rệt. |
Vài thói quen giúp giữ chất lượng nước ngay tại nhà:
Thấy bất thường ở cả ba giác quan trên, hoặc thấy nước đổi khác rõ so với ngày thường, bà con gọi báo công ty. Nên giữ lại một ly nước để nhân viên xem trực tiếp khi tới nhà. Bài viết này không thay lời khuyên y tế, có vấn đề về sức khỏe thì bà con hỏi cơ sở y tế.
Các chỉ tiêu chất lượng nước được công bố định kỳ tại mục Công khai minh bạch.
Xem công khai minh bạch →Nước cấp ra mạng đạt Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về chất lượng nước sạch sinh hoạt của Bộ Y tế. Tuy vậy nước còn đi qua đường ống trong nhà và bồn chứa của từng hộ. Bà con vẫn nên đun sôi trước khi uống theo thói quen an toàn thông thường.
Độ pH đo mức axit hay kiềm của nước, thang từ 0 tới 14, giá trị 7 là trung tính. Con số 7,31 cho thấy nước gần trung tính, nghiêng nhẹ về phía kiềm, nằm trong mức cho phép của quy chuẩn.
Không. Clo dư là lượng clo còn lại để giữ nước an toàn suốt đường ống. Mùi clo nhẹ là dấu hiệu nước còn được bảo vệ. Mùi nồng khó chịu thì hứng nước ra ca để hở vài phút cho mùi bay bớt, hoặc gọi công ty kiểm tra.
Khu vực Mỏ Cày nằm cuối nguồn sông Mê Kông. Mùa khô nước mặn lấn sâu vào sông rạch, ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn nước thô. Vì vậy công ty đo độ mặn nguồn nước thô mỗi ngày trong mùa khô.
Công bố định kỳ tại mục Công khai minh bạch trên website mocaywaco.com. Khi có sự cố hoặc chỉ tiêu bất thường, công ty thông báo công khai và xử lý ngay.
Gọi số báo sự cố 24/7 (0275) 3843 993, hoặc tổng đài chăm sóc khách hàng (0275) 3662 893 trong giờ làm việc. Nên giữ lại một ly nước đục để nhân viên xem trực tiếp khi tới nhà.